Τρίτη, 10 Απριλίου 2018

ΠΕΡΙ ΤΟΥ «ΩΡΑΙΟΥ» ΓΑΡ Ο ΛΟΓΟΣ...η Ελληνική είναι η μόνη γλώσσα που χρησιμοποιεί το παράγωγο της «ώρας» για να εκφωνήσει την απόλαυση της ομορφιάς.

ΠΕΡΙ ΤΟΥ «ΩΡΑΙΟΥ» ΓΑΡ Ο ΛΟΓΟΣ...

ΜΕΡΟΣ Α

Όταν ο Σωκράτης ρώτησε τον Κριτία «Τί κράτιστον;» (δηλαδή, τί είναι το πιο δυνατόν)
Ο Κριτίας αμέσως απήντησε: «Το κάλλος» (η ομορφιά). 

Ωστόσο, η Ελληνική αντίληψη των πραγμάτων, και συνεπώς η γλώσσα απορρέουσα εξ αυτής, ταύτισε το κάλλος, την ομορφιά, με την κατάλληλη «ώρα» της εκδήλωσης αυτής. Και γι αυτό η Ελληνική είναι η μόνη γλώσσα που χρησιμοποιεί το παράγωγο της «ώρας» για να εκφωνήσει την απόλαυση της ομορφιάς. Λέμε, τί ωραίος, τί ωραία! τί ωραίον, την στιγμή που θαυμάζουμε κάποιον ή κάποια ή απολαμβάνουμε κάτι σε όλη του την αίγλη.

Ευλόγως μπορεί να αναρωτηθεί κανείς: Πως συσχετίζεται η ώρα, με την ομορφιά;
Μα είναι απλούστατο. Η κορύφωση του κάλλους ενός ανθρώπου, ενός καρπού, ενός δένδρου, ενός άνθους, και ούτω κάθ’ εξής, επιτυγχάνεται όταν έλθει η ώρα του, δηλαδή, όταν ΩΡΙ-ΜΑΣΕΙ. 

Όταν, λοιπόν, κάνουμε λόγο για «το κάθε τί στην ώρα του", ουσιαστικώς επιζητούμε το «ωραίον», την «ωραία» στιγμή. Η λέξις από μόνη της μας καθοδηγεί ως τον τρόπο που πρέπει να διάγουμε τον βίον μας. (Οι αγγλόφωνοι και οι άλλοι λαοί μπορεί να μην έχουν την ρίζα της ώρας στις λέξεις των για την ομορφιά, αλλά όταν λέγουν “Timing is everything,” ουσιαστικά κάνουν λόγο για ένα από τα πιο καθοριστικά στοιχεία της ζωής: τον χρόνο.

Κατά την εποχή της δόξας, το επίθετο «ωραίος» σήμαινε «μάχιμος», επειδή όλο το σφρίγος, όλη η δύναμις και η ρωμαλεότητα στον άνδρα εκδηλώνοντο στην ενηλικίωσή του. 
Και όταν λέμε εν-ηλι-κίωση, η λέξη είναι σύνθετη από το λήμμα «ήλιος» και τω ρήμα «κίω», «κινέω», το οποίον σημαίνει «πορεύομαι». Εξ ου και η «κίνηση» και το «κινούμαι». Δια τούτον τον λόγον καταμετρούμε την ηλικία μας ανάλογα με τις ετήσιες διαδρομές μας κάτω από τον ήλιο.

Ωστόσο, και η διαδρομή του ίδιου του ηλίου θεωρείτο καθοριστικής σημασίας. Βάσει αυτής της διαδρομής προσανατόλιζαν οι πρόγονοί μας όλους τους ναούς, όπως εξακολουθούμε και σήμερον. Η διαφορά μεταξύ των αρχαιοελληνικών ναών και των εκκλησιών μας είναι στο ότι σήμερα η είσοδος βλέπει την Δύση, ενώ οι αρχαίοι την έστρεφαν στην Ανατολή. Και ουδόλως τυχαίως. Το πολύτιμο φως ήταν το πρώτον αυτό της Ανατολής. Και αυτό έπρεπε να φιλοξενηθεί στην είσοδο ως γέννηση ελπίδος. Οι ανατολικές προσόψεις στα αετώματα των ναών καλωσόριζαν την αυγή με αγαλματοστοιχίες που εξέπεμπαν ειρήνη και αρμονία. Στον Παρθενώνα οι θεοί απεικονίζονται ήρεμοι, σαν να έχουν ανάλαφρη συζήτηση προς αναμονή του ζωογόνου φωτός, αισιόδοξοι για το τι θα φέρει η καινούργια ημέρα. 

Aντιθέτως, τα Δυτικά αετώματα πάντοτε φιλοξενούσαν μία διαμάχη, μία ταραχή, όπως στον προκείμενο ναό, την φιλονικία Ποσειδώνος και Aθηνάς αγωνιζόμενοι για το όνομα της πόλης, ή κάτι σαν το θέμα της μάχης μεταξύ των Κενταύρων και των Λαπήθων στον ναό του Διός στην Ολυμπία. H δύση του ηλίου θεωρείτο ως φαινόμενον που έφερε το χάος, την διαμάχη μεταξύ σκότους και φωτός και την αμφιβολία εάν θα ανέτειλε ο ήλιος ξανά. Και αυτό επειδή το σκότος, «σκοτώνει» την αισιοδοξία, την ζωή.

Κατά τον ίδιο τρόπο λοιπόν οι βιορυθμοί του σώματος και του πνεύματος συντρέχουν με την διαδρομή του ηλίου. Όπως η βλάστηση της φύσης ευδοκιμεί στο φως της ημέρας, έτσι θα πρέπει να παράγει και να δημιουργεί ο άνθρωπος. Εξ άλλου, «της Νύκτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελάει». Όμως σε έναν κόσμο όπου η φύση κατασπαράζεται ανελέητα και θάβεται στο τσιμέντο και στους ασφαλτοτάπητες, λιγοστεύουν τα τέκνα της αισιοδοξίας, της ημέρας, ενώ πληθαίνουν οι της νυκτός οπαδοί, δηλαδή αυτοί που αναζητούν την εκτόνωση μακριά από το φως, στις αμφίβολες απολαύσεις που επιφέρουν το σωματικό, ψυχικό και πνευματικό σκότος. 

AETΩMATA

Περίκαλλοι ναοί εισίν αι ημέραι του εμού βίου.
Aκτίνες Yπερίωνος διαυγάζουσιν καρδία 
και αγαλλοθωπεύουσι την εν φωτί ψυχήν μου. 
Aνατολής αέτωμα ιστάμενος Ηλίω. 
Μορφαί φαιδρών ημίθεων και φίλων θεοτήτων 
ακολουθούν την αύραν μου και μειδιώ ευθύμως. 
Oρών τα θεία δρώμενα αισίως διανοούμαι. 
Nοώ φαιδρήν εικόνα της αειθαλλούσης Ήβης. 

*****
Δραμών ο Yπερίων πορευόμενος Eσπέρα,
ακτίνες πυριλάμπους διαχέει η ψυχή μου. 
Tο Δυτικόν αέτωμα ενδύει τη μορφήν μου. 
Θεοί αντιμαχόμενοι σκιάζουν τας μετόπας. 
Σκιαί τρανών δυνάμεων Eρέβους τε και Xάους 
συγκρούονται και πάλλονται - σκότους φωτός διαμάχη. 

Hμέρας προμηνύουσι τον θάνατον, το γήρας.
Mετέωρον το ερώτημα το τι γενέσθαι μέλλει,
το τι γεννήσει η Nυκτός και Xρόνου συνουσία.
Περίκαλλοι ναοί εισίν ημέραι εμού βίου,
και εξουσιάζοντες θεοί, ακτίνες του Hλίου.
Και για τους αγγλόφωνους και δίγλωσσους φίλους μου

PEDIMENTS

Oriented East to West, Greek temples are my days,
both heart and soul are filled with light, Hyperion’s streaming rays. 
On mornings I’m a pediment that greets the rising sun 
endowed with forms of heroes, gods who hail his chariot΄s run. 
The generous beams caress the heart, rejuvenate the soul, 
my aura frame in mirthful bliss as I embrace my goal 
accompanied by images of youth’s eternal light; 
and life I praise in all its bloom as I behold the sight. 

Hyperion΄s chariot travels west the Hesperides to greet
and fiery rays of purple light my inner world entreat. 
The pediment that faces west encapsulates my mood 
and I behold a different state on which I sadly brood. 
The gods assume ferocious miens and juxtaposed they stand,
on metopes cast their fearsome shadows veiling all the land.
Ethereal light and darkness meet in their eternal strife,
foreboding chaos, withering age, the daily end of life!

The question posed by death of day does always man beset:
What might this cryptic intercourse of Time and Night beget?

                                                        ΠΕΡΙ "ΩΡΑΙΟΥ" ΓΑΡ Ο ΛΟΓΟΣ Α΄ (VIDEO)

ΠΕΡΙ ΤΟΥ «ΩΡΑΙΟΥ» ΓΑΡ Ο ΛΟΓΟΣ...

ΜΕΡΟΣ Β’

Εφόσον η ομορφιά είναι η κινητήριος δύναμις των πάντων, επιτρέψετέ μου να εστιάσω σε μία λέξη που εκφράζει την επιθυμία του κάθε ανθρώπου να μονιάσει με το κάλλος, να γίνει ένα με την ομορφιά ετούτου του κόσμου. Και ο κόσμος είναι ομορφιά, όπως το λέγει και η ίδια η λέξη «κόσμος» που σημαίνει «στολίδι.» Εξ ου και κόσμημα, διακόσμηση, κοσμώ...!

Και για να καταλάβετε την δύναμη της Ελληνικής φίλοι μου, αυτή η λέξη που θα αναλύσουμε ετυμολογικά και μυθολογικά είναι τόσο δυνατή, τόσο Ελληνική, που δεν επιδέχεται μετάφραση σε άλλη λαλιά, εφόσον η υφήλιος έπρεπε να καταφύγει στον δανεισμό της δικής μας γλώσσης για να εκφράσει την μοναδική αυτή έννοια.

Πρόκειται για την λέξη ΑΡΜΟΝΙΑ, παράγωγο του ρήματος αραρίσκω, που σημαίνει «συνάπτω», «ενώνω», «συνδέω». Δια τούτον τον λόγον οι ενώσεις μεταξύ πλακιδίων ονομάζονται «αρμοί», ο υπάλληλος μεταξύ πολίτου και κρατικού οργανισμού είναι ο «αρμόδιος», οιαδήποτε κατασκευή λέγεται «συναρμολόγηση», ενώ λέγομεν ότι η συμπεριφορά τινός πρέπει να «αρμόζει» με την δεδομένη περίσταση. 

Κι αν την έχουν δανειστεί οι περισσότερες γλώσσες ανά την υφήλιον, εμείς έχουμε το προνόμιο όχι μόνον της χρήσεως των παραγώγων της λέξεως, αλλά και την τιμή να την έχουμε προσωποποιήσει κι όλας. 

Και η προσωποποίηση δεν είναι τυχαία. Εάν μελετήσουμε την μυθοπλασία γύρω από το πρόσωπο της Αρμονίας, ξεκλειδώνουμε όχι μόνο το μυστικό που οδηγεί στην ομορφιά της ζωής, αλλά και των επιλογών μας! Ή αλλιώς, τα επιθυμητά αρμο-λογήματα. 

Σημαντικό συμβολισμό έχει η γέννηση της Αρμονίας, επειδή τονίζει ότι μόνον τα συμβατά μεταξύ των ετερώνυμα έλκονται. Πατέρας της είναι ο θεός του πολέμου, ο Άρης, και η μητέρα της η θεά του έρωτος, η Αφροδίτη. Αυτή η ερωτική σύζευξη του άγριου στοιχείου στο πρόσωπο του θεού του πολέμου με αυτό της τρυφερότητος στο πρόσωπο της θεάς του Έρωτος γέννησε την Αρμονία. 

Κατά ποιητικό τρόπο, ο μύθος δεν απέχει από την πραγματικότητα, εφόσον για να υπάρξει αρμονία σ' αυτόν τον κόσμο απαιτείται δράση και αντίδραση μεταξύ αντιθέτων όπως ακριβώς δύο αντιπαρατιθέμενα βάρη επιφέρουν την ισορροπία σε μία ζυγαριά, όπως ο θετικός πόλος συνδράμει με τον αρνητικό για να δημιουργηθεί το ρεύμα, η έλξις... 

Ωστόσο, ενδιαφέρον έχει και το γεγονός ότι η γέννηση της Αρμονίας προέκυψε από τον παράνομο δεσμό του Άρεως και της Αφροδίτης, την οποία είχε δώσει ο Δίας για σύζυγο στον κουτσό και άσχημο θεό Ήφαιστο για πολιτικώς ορθούς λόγους. Καθώς ο Βασιλεύς των θεών, για να αποφύγει συγκρούσεις πάθους και ζήλιας ανάμεσα στους ωραίους θεούς για τα κάλλη της χυμώδους θεάς, αποφάσισε να παντρέψει την ομορφιά με την ασχήμια, ώστε η θεά της ομορφιάς και του ερωτικού πάθους να είναι περισσότερο για λύπηση παρά για θαυμασμό...

Όμως έλα μου ντε που η φύση και ο Έρως δεν καταλαβαίνει από «πολιτικές ορθότητες». Με κάθε ευκαιρία, η Αφροδίτη και ο σφριγηλός Άρης συνευρισκόντουσαν κρυφά, και εξ αυτής της μοιχείας προέκυψε η Αρμονία. 

Αυτό μας λέγει ότι η Ελληνική κοσμοθεώρηση τολμάει να πει τα πράγματα με το όνομά τους. Δηλαδή ότι οι πολιτικές ορθότητες που αντιβαίνουν στην φύση των πραγμάτων, αναπόφευκτα οδηγούν στον κατακερματισμό των θεσμών. 

Επίσης μας λέει ότι ενώ μέσα στο χάος υπάρχει βία, η βία της δημιουργίας (στο πρόσωπο του Άρεως), υπάρχει και η ομορφιά στο πρόσωπο της Αφροδίτης, και η ένωση αυτών των δύο επιφέρει την Αρμονία. 

Μία τέτοια εναρμόνιση δημιούργησε τις συνθήκες για ζωή στην υδρόγειο. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε την αξία της Αρμονίας επειδή ως σκεπτόμενα και ερωτικά όντα, πέρα από μία απλή επιβίωση στον «αρμολογημένο» μας πλανήτη, πρωταρχικός μας στόχος είναι η ευτυχία και η ευημερία εκεί που γίνονται οι επιθυμητές ενώσεις – στους αρμούς. Αλλά για να το πετύχουμε οφείλουμε να εισαγάγουμε μία νέα έννοια, έναν νέον τρόπο αντίληψης: τον οποίον εγώ ονομάζω «Αρμοσκόπηση». Σκοπέοντας τους αρμούς (αναδιφώμενοι τις συνθέσεις) ανιχνεύουμε και βρίσκουμε τα 'συμβατά' αντίθετα στις ενώσεις των οποίων βρίσκεται η «χρυσή τομή», το «άριστον μέτρον», η Αρμονία. Σε αυτές τις ενώσεις φτερουγίζει η ενωτική δύναμις: ο Έρως. 

Τονίζω «συμβατά» αντίθετα επειδή ο Έρως δεν ενώνει αδιακρίτως, δηλαδή, πράγματα που απλώς δεν μοιάζουν μεταξύ τους. Δεν αναμιγνύει το ανέραστο (όπως διαφαίνεται στο πρόσωπο του Ηφαίστου) με το Ερωτικό (την Αφροδίτη). Οι ενώσεις πρέπει να παράγουν αρμονικές συνθέσεις όπως, φερ’ ειπείν την σοκολάτα και το γάλα που μαζί συνθέτουν την βελουδένια υφή και γεύση της σοκολάτας γάλακτος. Ο Έρως που κυριαρχεί στον ουρανίσκο μας δεν επιθυμεί μία σύνθεση από γάλα και ξύδι. 

Για να επιτύχει λοιπόν ένας άνθρωπος, μία κοινωνία, ένα έθνος την πολυπόθητη αρμονία, θα πρέπει να κινείται στο πλαίσιο αυτών των αρμών. Εν ολίγοις, χρειάζεται αδιάκοπη αναθεώρηση του εξελισσόμενου κόσμου μας ώστε να είμαστε επιλεκτικοί με τις συνθέσεις που μας περιβάλουν. 

Ωστόσο, οι έννοιες Αρμονία και Έρως είναι Ελληνικές συλλήψεις επειδή και ο ίδιος ο Ελληνικός χώρος αποτελεί έναν μοναδικό αρμό στον πλανήτη μας τόσο από γεωγραφική άποψη όσο και από πολιτισμική. Γεωγραφικά, η Ελλάδα δεν βρίσκεται μόνο εκεί που συναντιούνται οι δύο ήπειροι της Ευρώπης και της Ασίας, αλλά και στο νοτιότερο σημείο που χωρίζει την Γηραιά Ήπειρο από την Αφρική. 

Στο κείμενό της για την χώρα μας, η Αγγλική έκδοση της Εγκυκλοπαίδειας Britannica του 1974 γράφει κατά λέξη:

«No matter which port or harbor one enters Greece from, he immediately senses that sounds, colours, smells, the very tempo of things, seem to conspire to heighten sensibilities and intensify expectations in a way that makes many another European country seem tame, even dull by comparison.»

«Από όπου και εάν εισέλθει κανείς στην Ελλάδα, αμέσως η ήχοι, τα χρώματα, οι μυρωδιές, ο ίδιος παλμός των πραγμάτων, λες και συνωμοτούν ώστε να προκαλέσουν τις αισθήσεις και να εντείνουν τις προσδοκίες, με τρόπο τινά που κάνει τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες να φαίνονται συγκριτικά βαρετές.» 

Ίσως και γι αυτό ουδεμία άλλη Ευρωπαϊκή γλώσσα κατέχει την λέξη Έρωτα, και ως εκ τούτου ούτε αντίστοιχο λήμμα για την Αρμονία, που όλες οι γλώσσες έχουν δανειστεί από εμάς. 
Ως το κεντρικό σημείο της πολιτισμικής ζυγαριάς του πλανήτη, λοιπόν, η Ελλάδα πάντοτε θα αποτελεί όχι μόνο σημείο αναφοράς των πιο ευγενών επιτευγμάτων της ανθρώπινης σύλληψης, αλλά και αφετηρία για αρμοσκόπηση του πανανθρώπινου πολιτισμού. 

Αυτό σημαίνει ότι όταν στον Ελληνικό χώρο κλυδωνίζεται αυτή η αρμονία υπάρχει κίνδυνος για πολιτισμική κατάρρευση ανά την υφήλιο. 

Στις μέρες μας ο κλυδωνισμός της αρμονίας είναι ιδιαιτέρως αισθητός στον Ελληνικό χώρο, ο οποίος διαταράσσεται από τις συνέπειες μίας κακώς εννοούμενης παγκοσμιοποίησης. Οι εκ δυσμών επιδράσεις δια των ΜΜΕ, με κύριο άξονα οικονομικά συστήματα που παραγκωνίζουν τον άνθρωπο, τείνουν να αποδομήσουν όλους τους αρμούς στον πλανήτη. Ελλείψει αρμών, αναμειγνύονται μη συμβατά μεταξύ των στοιχεία, όπως το γάλα και το ξύδι που προανέφερα, προκαλώντας εμετικές αντιδράσεις ανά την υφήλιο. 

Κραυγαλέα σημάδια είναι το Μεσανατολικό, η τρομοκρατία, η αλλοίωση του περιβάλλοντος, η λήθη των παραδόσεων και ο ξεριζωμός ολόκληρων πληθυσμών από τις εστίες τους, το αποτέλεσμα του οποίου είναι οι αδιάκριτες πολυφυλετικές/πολυπολιτισμικές προσμίξεις που οδηγούν στην γκετοποίηση των πάλαι ποτέ εθνικών εστιών όπου μπορούσε να αναπτυχθεί ο άνθρωπος περιβαλλόμενος από την αίσθηση ασφάλειας που μόνο μία εθνο-κοινωνική ομόνοια και ομοιογένεια μπορεί να παρέχει. 

Αυτό που αναδύεται είναι μία ισοπέδωση των πάντων που καθιστά τον άνθρωπο ως αμνήμονα, χειραγωγήσημο καταναλωτή-ψηφοφόρο. Η συνέπεια θα είναι ένα άχρωμο μέλλον χωρίς παρελθόν.
Η 'άρμοσκόπηση' του κόσμου μας, λοιπόν, νοείται ως μοναδική πράξη αντίστασης κατά αυτής της ισοπεδωτικής μνημοκτόνου κατάστασης. Ως αντίληψη, είναι απόρροια της ίδιας την Ελληνικής θεωρήσεως των πραγμάτων που παρήγαγε την έννοια Αρμονία. 

Κλείνοντας, στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε ως χώρα, είναι επιτακτικό να ξυπνήσουμε τον Άρη και την Αφροδίτη μέσα στις ψυχές μας επειδή πρέπει να πολεμήσουμε γι αυτό που αγαπάμε καθαρίζοντας τον τόπο από τις ασυμβατότητες που εμποδίζουν την γέννηση της Αρμονίας.

Ω φευγαλέον αντίβαρον της Άρειας ψυχής μου,
ακόρεστα ποθώ το μέτρο της αφής σου. 
Eγώ είμαι ο πόλεμος κι εσύ σαι η ειρήνη· 
εγώ η ψυχοθύελλα κι εσύ η σωφροσύνη. 
Δαιμόνιο είμαι όνειρο κι εσύ της γης ο βράχος. 
Aκραία θηλυκότητα, αγκάλιασε το πάθος.

Παναγιώτη Τερπάνδρου Ζαχαρίου 

                                            ΠΕΡΙ ΩΡΑΙΟΥ ΓΑΡ O ΛΟΓΟΣ - ΜΕΡΟΣ Β' (VIDEO)
 * ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΤΑΦΕΡΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΔΕΝ ΚΟΣΤΙΖΕΙ !!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου