Τρίτη, 15 Μαΐου 2018

Η "ΜΟΥΣΙΚΗ" ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ....του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΤΕΡΠΑΝΔΡΟΥ ΖΑΧΑΡΙΟΥ «Η μουσική, πρέπει να εναρμονίζεται με την μνήμη του πολιτισμού που εκφράζει, το φως και την περιρρέουσα φύση»

Πολλάκις έχει ειπωθεί ότι στην μουσική όχι μόνον δεν υπάρχουν σύνορα αλλά και ότι ούτε διαχωρισμός υπάρχει μεταξύ καλής ή κακής μουσικής, επειδή κάτι τέτοιο εμπίπτει στην κρίση του κάθενός μας.

Όμως, αν σταθούμε πάνω από την ίδια την λέξη «μουσική,» η οποία, μάλιστα, τυγχάνει να είναι παγκοσμίως Ελληνικής προελεύσεως, θα συνειδητοποιήσουμε ότι όχι μόνο σύνορα υπάρχουν, αλλά και ότι ελάχιστοι άνθρωποι στον πλανήτη απολαμβάνουν «μουσική» στις μέρες μας. Κι αυτό, επειδή τα περισσότερα ακούσματα, όσο και υποκειμενικώς ευήκοα κι αν μας φαίνονται, ουδεμία σχέση έχουν με αυτό που υπαγορεύει το έτυμον, η αλήθεια, και η μυθοπλασία γύρω από την λέξη «μουσική».Η ίδια η λέξη είναι παράγωγο των «Μουσών»- θυγατέρων της θεάς της μνήμης, της Τιτανίδας Μνημοσύνης και του Διός. Με την σειρά της, η λέξη «Μούσα» προέρχεται από το ρήμα «μανθάνω» (δηλ. μαθαίνω) και άρα η οικογενειακή σχέση με την Μνήμη όχι μόνον αιτιολογείται, εφόσον άνευ μνήμης δεν υπάρχει μάθηση, αλλά και για μία ακόμη φορά ενισχύει το γεγονός ότι η Ελληνική μυθολογία είναι προσωποποιημένη επιστήμη αληθείας. Και ως εκ τούτου, εάν αναλύσουμε όλα τα προσωποποιημένα στοιχεία που συνδέονται με την έννοια της μουσικής, θα μπορέσουμε να διαχωρίσουμε το θείον δώρο της «μουσικής» που εξυψώνει την νόηση του ανθρώπου προς το φως από τις ρυθμικές ηχοσυνθέσεις, «ακούσματα», δηλαδή, που εκτονώνουν της βιωματικές μας διαθέσεις, αλλά και που ενίοτε μας οδηγούν στον Τάρταρο, στο σκότος. 

Τώρα και αρκετά χρόνια, το είδος που προωθείται και διαμορφώνει τον ψυχισμό των τωρινών και επερχόμενων γενεών ανήκει στην δεύτερη κατηγορία, των «ρυθμικών ηχοσυνθέσεων» και όχι της «μουσικής». Και ενώ οι ήχοι και οι ρυθμοί μπορεί να είναι ευχάριστοι και να σαγηνεύουν, όπως και τα νόστιμα αλλά ανθυγιεινά φαγώσιμα των ταχυφαγείων, στην πραγματικότητα δηλητηριάζουν την ψυχή, όπως και τα νόστιμα σκουπίδια της γρήγορης τροφής στο σώμα, και εμποδίζουν την πνευματική και ψυχική καλλιέργεια των ταγών και ακροατών τους. Και αυτό, επειδή δεν φέρουν τα συστατικά που συγκροτούν την Μουσική, δηλαδή τις ίδιες τις Μούσες και συνεπώς το ίδιο το μανθάνειν, την μνήμη.Έτσι, άνευ μνήμης (Μουσών, δηλαδή...) έχουμε καταντήσει να χειροκροτούμε θεσμούς όπως την Γιούροβιζιον, όπου αρσενικοθήλυκα τύπου Κοντσίτα επιβραβεύονται, τερατόμορφοι ζητωκραυγάζονται, μαύρος τραγουδιστής εκπροσωπεί την Αυστρία, εθνικίστρια Αλβανίδα την Κύπρο με Ισπανικούς στίχους... και τελικά η ασχήμια στο τέλος κερδίζει... 

Τοξικοί ηχόρυθμοι και ηχοσυνθέσεις, τη συνοδεία θεαματικών σκηνικών που ερεθίζουν μόνο τον μετωπικό λοβό του εγκεφάλου, και γύμνια που ερεθίζει τις χαμηλότερες ορέξεις για άμεση κατανάλωση αντί για «μάθηση» δένουν άρρηκτα με την πολιτισμική «μνημοκτονία».Για να δούμε, λοιπόν, τί εστί αληθινή μουσική μέσα από τον πολιτισμό που την ανέδειξε και έδωσε στην υφήλιο το ίδιο το λήμμα Μουσική: Την Ελληνική κοσμοθέαση, η οποία ξεκαθαρίζει τα πράγματα δια της εικονικής προσωποποίησης: Οι Μούσες έστηναν χορό χέρι, χέρι με τις Χάριτες, την Αρμονία, την Αφροδίτη και τον Άρη. Όλοι αυτοί χόρευαν κυκλικώς, στο όρος Ελικώνα, υπό των μελωδικών σκοπών της λύρας του Απόλλωνος. Χιλιετίες σοφίας και διεργασίας συνέβαλαν σε αυτή την μυθική σύνθεση στοιχείων που θα πρέπει να μας καθοδηγεί.

Οι Μούσες φέρουν την έμπνευση δια της μνήμης του πολιτισμού που εκφράζουν, οι Χάριτες την χάρη και την ομορφιά που απορρέει εκ της κίνησης του χορού, ενώ η Αρμονία, εν-αρμονίζει και συζευγνύει τους χορευτές με τους ετερώνυμους γονείς της, τον πόλεμο και τον έρωτα στο πρόσωπο του Άρεως και της Αφροδίτης, αντιστοίχως (δηλαδή τα δύο άκρα που επιφέρουν την Αρμονία). Γιατί ο πόλεμος και ο έρωτας; Μα είναι απλούστατο! Ο τρόπος που μάχεται ένας λαός γι αυτό που αγαπά και ο τρόπος που εκδηλώνει τον ερωτισμό του για την ζωή είναι οι ακρογωνιαίοι λίθοι του πολιτισμού του. Μεταξύ αυτών των δύο επιτυγχάνεται η «Αρμονία», η σύνθεσή του. Ως εκ τούτου, η μουσική και οι χοροί του κάθε πολιτισμού ανακλούν τα ηρωικά του έπη και υμνούν τον έρωτα για τον πολιτισμό του.

Ωστόσο, ο οργανοπαίχτης είναι ο θεός του φωτός, ο Απόλλων, με το επίθετο Μουσαγέτης, αυτός που οδηγεί της Μούσες στον χορό. Δηλαδή στο φως, και όχι στην νύχτα. Το φως είναι η κινητήριος δύναμη της μουσικής. Κάτι που περίτρανα δηλώνει ότι η μουσική είναι μόνον η μελωδία που προκαλεί ανάταση ψυχής προς το φως, την έλλαμψη προς τον θεό. Και αν ο χορός λαμβάνει χώρα στο όρος Ελικών, όπου το πρόθεμα έλ- σημαίνει «φως», μας λέγει ότι ο χορός πρέπει να είναι κυκλικός και η διάθεση να ανελκύεται προς τα πάνω. Το ότι όλα αυτά διαδραματίζονται στο δενδρόσπαρτο αυτό όρος με τις «ελίκες» (ιτιές) δεικνύει ότι η μουσική πρέπει να εναρμονίζεται και με την φύση.

Η μουσική, λοιπόν, φίλοι μου, πρέπει να εναρμονίζεται με την μνήμη του πολιτισμού που εκφράζει, το φως και την περιρρέουσα φύση. Και ως εκ τούτου, φυσικά και έχει σύνορα. Και δεν εννοώ ότι υπάρχουν σύνορα που σταματούν την εμβέλειά της, αλλά τα σύνορα των πολιτιστικών συστατικών που την ενέπνευσαν. Για παράδειγμα, όσες φορές κι αν ακουστεί η ελαφροπενιά του μπουζουκιού στην Νέα Υόρκη, ή οι ρυθμοί της Σάμπα στην Αθήνα, το πρώτο δεν θα παύει να αναγάγει τον μέσο ακροατή στην Ελλάδα και το δεύτερο στο Ρίο Ντε Τζανέιρο. Κι αυτό, επειδή τα συστατικά στοιχεία του εκάστου πολιτισμού που έχουν διαμορφώσει μία μουσική σύνθεση όχι μόνο αναγάγουν κάποιον στον τόπο προέλευσής της αλλά και επιδρούν στον ψυχισμό του ακροατή με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Βάσει αυτής της αξίας θα πρέπει να σταθούμε και να επιλέξουμε με τι είδους πολιτισμό θα θέλαμε να εμποτίσουμε τους εαυτούς μας, τα παιδιά μας. Γνωρίζοντας πόσο επιδρά η μουσική στην ψυχική και πνευματική διαμόρφωση του ανθρώπου, στην Πολιτεία του, στους Νόμους και στην Πολιτική ο Πλάτωνας ξεκαθαρίζει ότι ήχοι που προκαλούν είτε κτηνώδη πάθη, είτε σπασμωδικές κινήσεις, είτε ηδονιστικό αισθησιασμό αυστηρώς απαγορεύονται, και δίνει πρωταρχική σημασία στον ρόλο της μουσικής όσον αφορά την διαπαιδαγώγηση των νέων.Αλλά και ο Αριστοτέλης κάνει λόγο για την επίδραση της μουσικής στην διαμόρφωση του χαρακτήρα ενός ανθρώπου και το πως αντανακλά την ηθική του αρετή. Ωστόσο, και οι δύο φιλόσοφοι κάνουν λόγο για το είδος μουσικής που πρέπει να ακούει ο άνθρωπος και που δένει απολύτως με την περιγραφή γύρω από την προσωποποίηση των Μουσών. Η μουσική πρέπει να τον ανυψώνει ψυχικώς, πνευματικώς και να τον κινεί με χάρη.

Στο ερώτημα, λοιπόν, πως θα διακρίνουμε την μουσική από τις «ηχοσυνθέσεις», η απάντηση είναι απλή. Πρέπει να επιδρά από την μέση και πάνω και να εναρμονίζεται με το φως, με το έπος, την ψυχο-πνευματική ανάταση και τον έρωτα που διεγείρεται στο ηλιακό μας πλέγμα. Και πάνω από όλα να δένει με την φύση. Εάν το άκουσμα δεν εναρμονίζεται με την έστω νοερή εικόνα ενός ευθαλούς δένδρου, το κελάρυσμα κάποιου ρυακιού, ενός ανθόσπαρτου κάμπου ή κάποιας αλσοβριθούς βουνοπλαγιάς, τότε είναι άκουσμα προς αποφυγήν.

Δεν χρειάζεται και πολλή φαντασία για να διακρίνει κάποιος την δυσαρμονία που παράγει το άκουσμα της «ντίσκο», του «ροκ», του «ρέιβ» ή ενός «σκυλάδικου σουξέ» σε μία καταγάλανη παραλία με αλμυρίκια ή το άκουσμα ενός «τσάμικου» στα Εξάρχεια της Αθήνας.

Εδώ θα μπορούσε να ενίσταται κάποιος διερωτόμενος: Αν η μουσική πρέπει να δένει με την φύση, πως μπορούμε να αποκλείσουμε βίαια ακούσματα που εναρμονίζονται με τις εκρήξεις ηφαιστείων, τους κεραυνούς και τις θεομηνίες; Βεβαίως ισχύει το ότι και αυτά είναι φυσικά φαινόμενα, και το ότι με μέτρο μερικοί κεραυνοί προικίζουν μουσικές συνθέσεις, όπως και την 5η Συμφωνία του Μπετόβεν, αλλά επίσης ισχύει το γεγονός ότι για να επιβιώσουν οι άνθρωποι προφυλάσσονται από τέτοια φαινόμενα, καθώς η υπερβολική έκθεση σε αυτά μάλλον αρνητικά επιδρά στην διάθεση.

Εξ άλλου, είναι πλέον φανερές οι δυσμενείς συνέπειες που επιφέρουν στην διάπλαση της ψυχής και στην διαμόρφωση της συμπεριφοράς βίαια ακούσματα τύπου «σκληρού ροκ» και τα παράγωγά του, ή αυτά της «τέκνο», «hip hop" και της θυμωμένης «ραπ» μεταξύ άλλων. Η επίδραση στο κοινωνικό σύνολο διαγράφεται στην αλλόκοτη ένδυση, στο σημαδεμένο και τρυπημένο δέρμα, στο παράστημα αλλά και στον τρόπο ζωής των ταγών τους, που υιοθετούν μία θρησκευτική προσήλωση σε ό,τι ανατρεπτικό, μη φυσιολογικό και άσχημο.Πόσο, μα πόσο απέχουν από την έννοια της Μουσικής «ακούσματα» που οδηγούν την διάθεση στα καταχθόνια και που διαγράφεται στις κατηφείς όψεις, στο νωχελικό περπάτημα των ταγών τους, αλλά και στην νεκρική, τερατόμορφη θεματολογία στα μαύρα μπλουζάκια «χεβι-μεταλλάδων». Μερικοί ισχυρίζονται ότι πρόκειται για μια περαστική νεανική τρέλλα, αλλά τέτοιοι ήχοι στιγματίζουν για πάντα την ψυχή.

Εξ' Εσπερίας ωρυγές, ξεπεταγμένες από τις απάνθρωπες, πολυπολιτισμικές μεγαλουπόλεις ενός υλιστικού, γερασμένου κόσμου, λειτουργούν ως εκτόνωση δύστυχων πλασμάτων που παραδέρνουν μέσα σε αδόμητες κοινωνίες, εκεί που κυριαρχεί η νέκρα του άψυχου υλισμού και του τσιμέντου. Είναι πράγματι κραυγές ολοφυρμού ενός ανέραστου κόσμου, του οποίου ακόμη και οι μπαλάντες ηχούν σαν βογκητά οδύνης αίτινα έπονται της κούρασης των σπαραγμών.

Και όλα αυτά, επειδή, εκεί στην Δύση, που τυφλά μιμηθήκαμε, ουδέποτε κυριάρχησε η ενωτική δύναμη του Ελληνικού θεού Έρωτος (ούτε καν αντίστοιχη λέξη του 'έρωτος' βρίσκει κανείς εκεί στην Δύση ) και χωρίς ένωση δεν υπάρχουν αρμοί. Χωρίς αρμούς δεν γεννιέται Αρμονία, και χωρίς αυτήν ούτε οι μουσικοί ήχοι είναι αρμονικοί, ούτε τα χέρια των χορευτών συναρμόζονται μεταξύ τους να σχηματίσουν κυκλικούς χορούς. Αυτό γίνεται κυριολεκτικά εμφανές στον τρόπο που γλεντούν αλλά και μεταφορικά αισθητό στις κοινότητές τους όπου δεν κοινωνούν. Εκεί, στον κόσμο της ιδιωτείας, τα χέρια κρέμονται, τα μάτια δεν συναντιούνται και τα κεφάλια ανεβοκατεβαίνουν μοναχικά. Στο σύνολό τους δημιουργούν την εντύπωση υγρού κυκεώνα που κοχλάζει πάνω σε δυνατή φωτιά. Στην ανεξέλεγκτή του βράση υπερχειλίζει και ξεχύνεται σαν διαλυτικό το οποίο ξεθωριάζει όλους τους πολιτισμικούς αρμούς στον πλανήτη, καθώς αυτό που απλώνεται φέρει όλα τα εκφυλιστικά συστατικά που συνετέλεσαν στην διαμόρφωσή του.

Είναι ιδιαίτερα αισθητό στον Ελληνικό χώρο όπου οι χορευτικοί κύκλοι που κάποτε αντιπροσώπευαν μία εναρμονισμένη κοινωνία γοργά διαλύονται. Αυτό που άρχισε δια της αφελούς προς δυσμάς ξενομανίας των Ελληνοπαίδων της μεταπολεμικής περιόδου, επέδρασε τόσο καταλυτικά στις μεταγενέστερες γενιές, που σήμερα μόνο λίγοι ρομαντικοί στέλνουν τα παιδιά τους σε σχολές παραδοσιακών χορών να διδαχθούν αυτό που παλαιότερα μάθαινε κάποιος σε κοινωνικές συγκεντρώσεις. Γοργά χάνεται η ανδροπρέπεια και η λεβεντιά έκδηλα στους δημοτικούς μας χορούς, που κάνουν έναν καλογυμνασμένο και θεαματικό break dancer να φαίνεται σαν γελοία καρικατούρα μπροστά σε έναν λεβεντόγερο που χορεύει με αγέρωχη ευθυτενιά ένα τσάμικο, έναν Κρητικό συρτό.

Οι πολιτισμικές συνέπειες είναι τραγικές όταν ένας λαός σταματήσει να παράγει δική του Μουσική της οποίας οι ρίζες διεισδύουν στην παράδοση του τόπου του, και η οποία παράγει φύλλωμα που κομίζει στοιχεία όλης της πολιτισμικής του διαδρομής. Άριστα παραδείγματα ήταν τα έργα δικών μας συνθετών όπως του Ξαρχάκου, του Χατζιδάκη, του Μαρκόπουλου, του Θεοδωράκη και άλλων, εμποτισμένα με την διαχρονικότητα των Ελληνικών ακουσμάτων συνυφασμένα με την ίδια την Ελληνική φύση και ψυχοσύνθεση του τότε λαού.Σε αυτά γυρίσαμε την πλάτη δια της αχαλίνωτής μας ξενομανίας την οποίαν εκμεταλλεύτηκε η μεταπολιτευτική πολιτικάντικη εξουσία για να μας φέρει εδώ που είμαστε τώρα. Αρχές δεκαετίας του '80, μαζί με την ακύρωση της γλωσσικής μας μουσικότητος της καθαρευούσης και του πολυτονικού, η κρατική ραδιοτηλεόραση άρχισε να προωθεί ό,τι πιο αποσαθρωτικό σε σημείο να έχουμε εκπομπές στο Πρώτο Πρόγραμμα με εκφωνητή τον Γιάννη Πετρίδη να εγκωμιάζει και να αναλύει με σοβαρή επιστημονοφάνεια στριγκλιές και βωμολοχίες σκληρού ροκ και νεγροαμερικάνικων ηχορυθμών που θα αλλοίωναν για πάντα τον Ελληνικό ερωτισμό του πάλαι ποτέ Ελληνικού μέλους.Μαζί με τις Ευρωπαϊκές επιδοτήσεις που κατέστρεψαν τον πολιτισμό της υπαίθρου, αναδύθηκε το «σκυλάδικο» του κιτς και οι φτωχές απομιμήσεις υποδεέστερων α-μουσικών πολιτισμών που μετονομάστηκαν σε Ελληνικό «ροκ» και «ραπ».

Η τοξικότητα σε στίχους, που τραγουδά ο Παπακωνσταντίνου, όπως "Άσε με να κάνω λάθος....Πες μου μόνο, πως περνούν τη νύχτα, με δυο φίλους σ' ένα υπόγειο σκυφτό, η σειρήνα πάνω ουρλιάζει και η σύριγγα αδειάζει και το αίμα χύνεται ζεστό" οδήγησε ολόκληρες γενιές Ελληνοπαίδων στο λάθος και γέμισαν οι πόλεις μας με τοξικομανείς και ταγούς της τερατολαγνείας.

Αυτή η κοινωνική αποσύνθεση οδήγησε στην οικονομική αποσύνθεση και στην σημερινή μιζέρια.
Πόσο, μα πόσο επαληθεύτηκαν οι φιλόσοφοί μας που προειδοποιούσαν ότι τα ακούσματα πλάθουν χαρακτήρα. Και γεμίσαμε με αμόρφωτους.Και αν σας τα λέγω αυτά, και αν ακούγομαι προσβλητικός σε όσους από εσάς που τόσα χρόνια νομίζατε ότι ακούγατε μουσική, τα λέγω ευθαρσώς επειδή οι τεχνίτες της παραπλάνησης πρωτίστως πρόσβαλαν τις Μούσες του πολιτισμού μας και μετά ακολούθησαν όλα αυτά που βλέπετε σήμερα. 

Και αν ακούγομαι οπισθοδρομικός, είναι επειδή σας φωνάζω έξω από το σπήλαιο, κάνοντάς σας έκκληση να βγείτε στο φως. 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Τέτοιες σκέψεις για την μουσική κάποτε πλάνευαν την ρέμβη μου επιστρέφοντας στο ξενοδοχείο μετά από ένα Αθηναϊκό «ξεφάντωμα». Κάποιοι φίλοι ήθελαν να με διασκεδάσουν «α λα πρωτευουσιάνικα» παρά τις ενστάσεις μου, σαν μη νυκτερινός τύπος που είμαι. Όταν τελικά ξάπλωσα, εις μάτην προσπάθησα να εναρμονίσω το αέναο βουητό της πόλης με τους ειρμούς του Ύπνου. Σκέφτηκα ότι εάν έμενα κι εγώ σε μια τέτοια μεγαλούπολη δεν θα μπορούσα να παράγω ήχους διαφορετικούς από αυτούς τους 'τοξικούς' που κατέκρινα, αλλά και ότι δεν θα μπορούσα να κοιμηθώ σαν άνθρωπος, εκτός εάν εισήγαγα τα επιθυμητά καταπραϋντικά συστατικά μίας μελωδίας αναδυόμενης από την φύση.

Ο νους μου ταξίδεψε στη γαλήνη των νυκτερινών ψιθύρων αγρών και δασών. Εκεί έκανα επίκληση σε έναν γρύλο, του οποίου το νοερό απόμακρο τερέτισμα σε κάποιον ονειροπλασμένο ελαιώνα μου έφερε τον Μορφέα, οπότε κοιμήθηκα σαν αρνάκι. Την επομένη πρωία η καταπραϋντική του μελωδία μετουσιώθηκε σε ποίημα...

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΥΛΟ

Tερέριζε, Γρύλε, νανούρισε
την πλήρη Θυέλλης ψυχή μου. 
Aρχέγονε ψάλτη φιλόμουσε, 
σαγήνεψε πάσαν ορμή μου. 

Nυκτόλαλε, στείλε τον ήχο σου
γλυκέως Mορφέα να πέμψει 
χορεύοντας πάνω στον στίχο σου 
μορφή αγλαή να μου γνέψει. 

T' αδέσποτο άτι που πάλλεται
κατ' όναρ τερπνόν να ιππεύσει, 
στου ύπνου τον κάμπο να θάλπεται, 
στα άνθη ασμένως να τρέξει. 
Παναγιώτης Τερπάνδρου Ζαχαρίου -2004-

Παναγιώτης Τερπάνδρου

                                 Η "ΜΟΥΣΙΚΗ" ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΚΟΥΤΕ (VIDEO)
               * ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΤΑΦΕΡΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΔΕΝ ΚΟΣΤΙΖΕΙ !                             Design & Hosting by : https://foxhost.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου